ความเป็นมาและความสำคัญ
วันออกพรรษาคือวันที่สิ้นสุดระยะการจำพรรษา หรือออกจาการที่อยู่ประจำที่ในฤดูฝน พระสงฆ์จะไปแรมคืนที่อื่นได้ นับตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 ซึ่งเป็นวันเข้าพรรษา จนถึงสันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ครบ 3 เดือน พอดี

วันออกพรรษานี้เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า วันปวารณา หรือ วันมหาปวารณา หมายถึงการที่พระภิกษุสงฆ์เปิดโอกาสให้พระภิกษุสงฆ์ด้วยกันว่ากล่าวตักเตือนกันได้ ปวารณาเป็นพิธีกรรมของสงฆ์ ที่ท่านทำปวารณาต่อกันในวันออกพรรษา ต่างรูปต่างก่าวคำปวารณาตามลำดับอาวุโสเหตุที่พระพุทธองค์ทรงอนุญาตให้ทำปวารณา ด้วยสมัยหนึ่งพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวันมหาวิหาร เมืองสาวัตถี มีภิกษุพวกหนึ่งจำนวนหลายรูป ซึ่งจำพรรษาอยู่ในวัดแห่งแคว้นอโศก ประสงค์จะป้องกันการวิวาทมิให้เกิดขึ้นแก่กันและกัน จึงตั้งกติกาไม่พูดกัน ใครมีกิจอย่างไรก็ทำไปตามหน้าที่ วิธีนี้เรียกว่า มูลวัตร คือ ปฏิบัติเหมือนคนใบ้ ครั้งออกพรรษาแล้วพากันมาเฝ้าพระพุทธเจ้า กราบทูลมูลวัตรที่ตนปฏิบัติให้ทรงทราบ พระพุทธองค์ทรงตำหนิว่า ความประพฤติเช่นนั้นเหมือนสัตว์เดียรัจฉาน ธรรมดาสัตว์แม้อยู่ด้วยกันก็ไม่ถามถึงทุกข์สุขกัน แล้วตรัสห้ามภิกษุมิให้ปฏิบัติดังนั้นต่อไป ถ้าปฏิบัติจะปรับโทษเป็นอาบัติทุกกฎ จากนั้นจึงทรงอนุญาตให้ภิกษุผู้จำพรรษาครบ 3 เดือนปวารณาแก่กัน คือว่ากล่าวตักเตือนข้อผิดพลั้งตามที่ได้เห็นหรือได้ยิน คำปวารณามีใจความว่า "ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าขอปวารณาต่อสงฆ์ด้วยได้เห็นเองก็ดี ด้วยได้ฟังมาก็ดี ด้วยสงสัยก็ดี ขอท่านทั้งหลายจงอาศัยความกรุณาว่ากล่าวต่อข้าพเจ้า เมื่อข้าพเจ้าสำนึกได้จักทำการแก้ตัวเสัยใหม่" ดังนั้นแสดงให้เห็นว่าพระพุทธเจ้ามิได้ทรงถือบุคคลเป็นใหญ่ แต่พระองค์ทรงถือธรรมคือ ความถูกความควรเป็นสำคัญ เมื่อรู้เห็นความไม่ดีไม่งามของกันและกันแล้ว ก็ทรงอนุญาตให้ว่ากล่าวตักเตือนกันด้วยความบริสุทธิ์ใจ ทั้งนี้เพื่อความบริสุทธิ์ในหมู่สงฆ์และเป็นความบริสุทธิ์ของพระพุทธศาสนาด้วย

กิจกรรมที่ควรปฏิบัติในวันออกพรรษา

1. บำเพ็ญกุศล อาทิ ทำบุญตักบาตร จัดดอกไม้ ธูปเทียน บูชาพระ ฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา
2. ร่วมกุศล "ตักบาตรเทโว" คำว่า เทโว ย่อมาจาก "เทโวโรหน" แปลว่าการเสด็จลงจากเทวโลก การตักบาตรเทโว จึงเป็นการรำลึกถึงวันที่พระพุทธองค์เสด็จกลับจากการโปรดพระพุทธมารดาในเทวโลก